Actieleren

Leren creëert ruimte voor verandering

Actieleren

Leren door samen oplossingen en verbeteringen te ontdekken. Dat is de kern van actieleren. Het Actie Leer Netwerk past deze methodiek toe in al zijn activiteiten. Hiermee inspireert en stimuleert het Actie Leer Netwerk het werkveld om het ook toe te passen. Want samen weet men meer, en samen krijgt men meer gedaan.

Gezamenlijk en gestructureerd experimenteren

Actieleren is het gezamenlijk en gestructureerd zoeken naar oplossingen voor urgente problemen door middel van goed geïnformeerd experimenteren. Alle betrokkenen leveren vanuit hun eigen perspectief een bijdrage. Alle betrokkenen in een zorg- of welzijnsorganisatie, van cliënten tot bestuurders, kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan het oplossen van personeelstekorten.

Hoewel de betrokkenen in de praktijk vaak al voldoende kennis van het probleem hebben, heeft niemand in z’n eentje álle kennis voor een oplossing. Oplossingen werken het beste als ze goed in de organisatie doordacht zijn, in samenspraak met alle betrokkenen. Door samen de mogelijke oplossingen te verkennen, worden eventuele knelpunten eerder zichtbaar. Het delen van mislukte experimenten is namelijk net zo waardevol als het delen van succesvolle oplossingen. Actieleren maakt deze aanpak in de praktijk mogelijk.

In het kort

Het Actie Leer Netwerk:

  • deelt de gevonden oplossingen – die bijdragen aan het oplossen van de personeelstekorten in zorg en welzijn – op in zes duidelijke deelthema’s
  • ziet en versterkt Koploperinitiatieven die al in de praktijk oplossingen hebben gevonden
  • stimuleert actieleren, zodat organisaties de beste oplossingen vinden voor hun eigen situatie

Bij actieleren hoort het testen van oplossingen: uitproberen, reflecteren en verbeteren. Elke vorm van actieleren creëert ruimte voor verandering, hoe klein ook. Bekijk de onderstaande infographic en animatie die het Actieleren-proces handig samenvatten.

Drie redenen om te gaan Actieleren:

Er zijn allerlei manieren om de personeelsproblemen in zorg en welzijn op te lossen. Denk aan het stellen van wettelijke kaders, het nemen van maatregelen, het afspreken van procedures en protocollen, hogere salarissen. Dat kost allemaal, op het eerste oog, minder tijd en inspanning dan actieleren. Waarom zou je als netwerk of organisatie dan tóch kiezen voor actieleren? Wij geven drie redenen:

  1. Oplossingen voor de werkvloer zijn te vinden op de werkvloer. Door alle betrokkenen in een concrete context samen te laten leren en experimenteren met 2-3 gekozen oplossingsstrategieën is er oog voor ieders perspectief: van de cliënt tot en met de bestuurder. Elke oude of nieuwe werkwijze zál hen raken, positief of soms onbedoeld ook negatief. Laat dat daarom zo vroeg mogelijk meetellen. Belangrijk daarbij is dat zij bij actieleren samenwerken voor een gezamenlijk doel.
  2. Betrokken personeel is gezond personeel. Demotivatie ontstaat als maatregelen en werkwijzen, die niet goed passen bij de context, opgelegd worden. Dan moet men zich maar schikken. En dat, terwijl de professionals in zorg en welzijn samen met hun cliënten vaak allerlei praktische en handige oplossingen kennen, waar anderen wat aan zouden kunnen hebben! Ook kunnen deze kritisch tegen het licht gehouden worden. In actieleren wordt de vakbekwaamheid van werknemers serieus genomen. Het goede goed doen: dat doet goed!
  3. Actieleren leidt altijd tot verbetering. Alleen al het observeren van huidige werkwijzen en erkennen van knelpunten brengt een impuls teweeg. Dat het gezegd mag worden; agressie in de zorg, missers, verouderde methoden. Die doen veel goed bedoelde veranderingsprocessen te niet. Een zegswijze bij actieleren is: het gaat er niet alleen om wát goed werkt, maar vooral ook wíe ermee werkt. De personen vormen de doorslaggevende factor bij veranderingen. In een organisatie waar niet systematisch wordt geleerd, zullen mensen die aan oude patronen vasthouden elke vernieuwing ondermijnen. Af en toe eens enkele werknemers consulteren is niet voldoende. Actieleren met alle betrokkenen heeft impact!

Actieleer TV

In deze Actieleer TV aflevering staan we stil bij actieleren. Wat is het, waarom kiezen we ervoor, hoe passen organisaties het toe en welke impact heeft het? Dat bespreken we met Susanne Smits, toenmalig programmamanager Proeftuin Ruwaard. We praten ook met Monica Roose, directeur bestuurder ViaZorg. Bekijk de video hieronder:


Meer video’s vind je op ons YouTube-Kanaal.

Mensenwerk

Zorg en welzijn is mensenwerk. Het gaat er namelijk niet om óf iets werkt, maar voor en door wíe het werkt. Daarom ondersteunt het Actie Leer Netwerk de methode actieleren. Onder andere door kennis over actieleren te verspreiden, het netwerk hierin te faciliteren en organisaties te ondersteunen bij het ontwerp of de toepassing van actieleren. Daarnaast zijn op deze website goede voorbeelden en tools beschikbaar om zelf met actieleren aan de slag te gaan. Voor een uitgebreide visuele beschrijving van het proces, zie de downloadbare Toolkit onderaan deze pagina.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Wil jij actieleren uitproberen?

Actieleren is het gezamenlijk en gestructureerd zoeken naar oplossingen voor urgente problemen. Uitgangspunt is het testen van oplossingen: uitproberen, reflecteren en verbeteren.
Aan de slag