Dit initiatief is in oktober 2024 koploper geworden. De tekst heeft in januari 2026 een update gekregen.
Mission (Im)possible is ontstaan vanuit de praktijk, met één simpele maar urgente vraag: hoe kunnen we met hetzelfde aantal verpleegkundigen goede zorg blijven leveren, nu de druk in de zorg toeneemt? Het initiatief begon niet met een vast plan, maar met ruimte om samen te onderzoeken wat anders kan in het dagelijks werk. En dat heeft inmiddels vruchten afgeworpen.
Uitproberen en implementeren
In de eerste periode zijn op twee verpleegafdelingen verschillende ideeën uitgeprobeerd. Daarbij is gekeken naar wat patiënten en naasten zelf kunnen doen tijdens een opname, hoe digitale ondersteuning kan helpen en hoe het werk van verpleegkundigen slimmer kan worden ingericht. Wat in de praktijk goed werkte, is inmiddels een vast onderdeel geworden van de dagelijkse zorg op de verpleegafdelingen. Patiënt- en naastenparticipatie en het gebruik van Mijn Opname horen nu bij de manier van werken in het ziekenhuis. Andere onderdelen, zoals het werken met vaste rollen in het team, bleken meer tijd en verdieping nodig te hebben en worden daarom stap voor stap verder uitgewerkt.
Samen anders kijken naar zorg
Een belangrijke ontwikkeling is dat Mission (Im)possible niet alleen wordt gezien als een tijdelijk project, maar als een gezamenlijke manier van kijken naar zorg: steeds opnieuw samen onderzoeken wat helpend is voor patiënten, naasten en zorgprofessionals. Op de werkvloer verandert vooral hoe zorg wordt georganiseerd en beleefd. Verpleegkundigen kijken samen met patiënten en naasten wat iemand zelf kan en wil doen, in plaats van zorg automatisch over te nemen. Dat begint al bij de voorbereiding op de opname en loopt door tijdens het verblijf in het ziekenhuis.
Gerichtere gesprekken en minder administratie door digitale ondersteuning
Digitale ondersteuning via Mijn Opname helpt. Patiënten en naasten leveren vooraf informatie aan, hebben inzicht in wat er die dag gebeurt en kunnen op momenten die voor hen passen vragen stellen. Hierdoor zijn gesprekken gerichter en weten verpleegkundigen vaak al veel voordat ze de kamer binnenlopen.
Ziekenhuisbreed zien we hierin een duidelijke, stijgende trend. Gemiddeld maakt circa 30% van de patiënten gebruik van het digitale portaal. Bij ongeveer 25% van de patiënten wordt ten minste één zorgtaak geheel of gedeeltelijk uitgevoerd door een naaste, waarbij eveneens een toename zichtbaar is. Sinds de invoering van de digitale anamnese vult ongeveer 60% van de geplande opnames deze voorafgaand aan de opname in. Dit leidt tot minder administratieve lasten voor verpleegkundigen tijdens het opnamegesprek. Een onvoorziene, maar waardevolle meevaller is dat patiënten de anamnese vaak voller en nauwkeuriger invullen dan voorheen, wat helpt om vooraf beter in te schatten welke zorg tijdens de opname nodig zal zijn.
De effecten van het nieuwe werken
Op sommige plekken merken verpleegkundigen inmiddels duidelijk meer rust in het werk. Daar zijn minder losse vragen tussendoor, minder herhaling van uitleg en minder administratief werk. Op deze afdelingen wordt ook daadwerkelijk tijdswinst ervaren. De eerste ervaringen laten zien dat patiënt- en naastenparticipatie hier regelmatig 15 tot 30 minuten tijd per patiënt per dag kan opleveren. Die tijd wordt benut voor zorg die meer aandacht vraagt, zoals complexe zorgmomenten, begeleiding en het goede gesprek.
Tegelijkertijd zijn er ook afdelingen waar deze manier van werken nog volop in ontwikkeling is en waar het op dit moment vooral hard werken is. Het anders organiseren van zorg vraagt oefening, het loslaten van oude routines en het bespreekbaar maken van aannames. Juist op deze plekken wordt nu samen gezocht naar wat helpt om de werkwijze beter te laten landen in het dagelijks werk en wat daar nodig is om stappen te zetten richting toekomstbestendige zorg. Op specialistische afdelingen is het daarnaast nog zoeken naar de manier waarop naastenparticipatie het best kan bijdragen aan de zorg. Patiënten en naasten laten zich overwegend positief uit over de vernieuwde werkwijze en geven aan dat zij zich meer betrokken voelen bij het zorgproces. Tegelijkertijd denken zij actief mee over waar het beter kan en leveren zij waardevolle feedback om de werkwijze verder te verbeteren.
Succes- en faalfactoren
Wil je iets veranderen? Begin bij het dagelijkse werk. Verandering komt niet uit plannen, maar uit het samen kijken naar wat in het dagelijks werk van verpleegkundigen helpt of juist belemmert. Door te starten bij de praktijk ontstaat herkenning en beweging.
Geef verpleegkundigen tijd, ruimte en vertrouwen
Deze manier van werken vraagt oefentijd. Verpleegkundigen moeten de ruimte krijgen om te proberen, fouten te maken en samen te leren wat werkt voor hun afdeling.
Niet alles tegelijk willen veranderen
Sommige onderdelen landen snel, andere hebben meer tijd nodig. Door hierin bewust keuzes te maken, blijft het werk behapbaar en blijft het vertrouwen intact.
Maak aannames bespreekbaar
Aannames over wat patiënten en naasten wel of niet kunnen, bepalen in hoge mate of participatie daadwerkelijk plaatsvindt. Door deze aannames expliciet te bespreken, ontstaat gelijkwaardigheid.
Leren van elkaar versnelt
Afdelingen die ervaringen delen, elkaar opzoeken en concrete voorbeelden uitwisselen, helpen elkaar vooruit. Kleine successen werken aanstekelijk.
Wat lastig is en blijft
Loslaten is wennen
Minder overnemen en meer vertrouwen op patiënten en naasten voelt voor veel zorgprofessionals spannend. Dat vraagt tijd en begeleiding.
Nieuwe werkwijzen kosten energie voordat ze iets opleveren
Op sommige plekken is het eerst vooral hard werken. Verwachtingen hierover moeten eerlijk worden uitgesproken.
Digitale ondersteuning moet logisch passen
Als digitale middelen niet goed aansluiten op het werk, nemen verpleegkundigen taken weer over. Eenvoud en ondersteuning zijn cruciaal.Verandering gaat niet vanzelf
Nieuwe routines vragen blijvende aandacht. Zonder reflectie en gezamenlijke afspraken vallen teams gemakkelijk terug in oude patronen.
De originele tekst begint hier
Mission (Im)possible: op weg naar toekomstbestendige zorg
Het St. Antonius ziekenhuis gaf een jaar geleden een groep zorgverleners de opdracht om te onderzoeken hoe met hetzelfde aantal verpleegkundigen 2x zoveel patiënten goede zorg kunnen krijgen, met behoud van kwaliteit en werkplezier. Onder de naam Mission (Im)possible gingen zij deze uitdaging aan. Inmiddels zijn de eerste stappen richting toekomstbestendige zorg gezet.
Ziekenhuizen kampen met een oplopend tekort aan personeel, met name verpleegkundigen. Niet alleen het personeelstekort vormt een probleem; ook de stijgende zorgvraag draagt bij aan de situatie. Deze toename is deels het gevolg van de veroudering van de bevolking, wat leidt tot multimorbiditeit en een complexere hulpvraag. Het is duidelijk: er zal meer zorg geleverd moeten worden met minder mensen. In plaats van af te wachten totdat de druk onvermijdelijk steeds verder toeneemt, herontwerpt het St. Antonius Ziekenhuis de zorg op de verpleegafdelingen met het project Mission (Im)possible.
Mission (Im)possible in drie fases
Fase 1
Het project is bedacht door het Zorgmanagement en de Verpleegkundige Advies Raad. Zij hebben de geselecteerde groep zorgverleners gevraagd: ‘Hoe kunnen we met hetzelfde aantal zorgpersoneel aan 2x zoveel patiënten goede zorg bieden en het werk leuk houden?’. Deze groep heeft over een periode van 6 maanden, volgens de methode Design Thinking, geleerd om out of the box te denken. Uiteindelijk zijn er 3 oplossingsrichtingen ontstaan:
- Samen werken, samen zorgen, samen beslissen: beter betrekken van patiënten en naasten bij de zorg(taken), zodat verpleegkundigen meer focus hebben op het begeleiden en ondersteunen bij de zorg, in plaats van deze volledig over te nemen.
- Digitaal portaal: versterken van inzicht in, en regie over het eigen zorgproces, onder andere doordat patiënten bepaalde registraties zelf kunnen doen of controleren en doordat patiënteninformatie digitaal wordt aangeboden. Voor verpleegkundigen zal dit leiden tot minder administratielast en verstoringen.
- Sterk team, eigen rol, eigen regie: duidelijkere definitie en verdeling van de verschillende rollen die een verpleegkundige heeft, waardoor ze meer naar voorkeur en talent ingezet kan worden.
Fase 2
Om te verkennen of de oplossingsrichtingen in de praktijk ook tot resultaten zouden leiden, zijn deze getest op twee pilotverpleegafdelingen gedurende een periode van 9 maanden. Vooraf zijn de 3 oplossingsrichtingen vertaald naar behapbare stukjes verandering, experimenten genaamd. Uiteindelijk zijn 18 experimenten gedefinieerd, 6 per oplossingsrichting. Dit varieerde van het verruimen van de bezoektijden, tot een meetstation op de gang en het inzichtelijk maken van het dagschema van de patiënt. Deze experimenten zijn één voor één in de praktijk getest, gedurende 3 maanden. Ieder experiment varieerde in tijdsduur en orde van grootte. Sommige vonden op slechts één patiëntenkamer plaats en sommige op de gehele afdeling. De één duurde twee dagen, waar met de andere verandering vier weken werd geëxperimenteerd. Na deze 3 maanden zijn de experimenten meer samengevoegd om de veranderingen gelijktijdig te kunnen testen. Twee maanden voor het afronden van de pilot was het digitale portaal gereed om te testen.
Fase 3
Deze fase liep van september 2024 tot 3 juni 2025. Op basis van de lessen die geleerd zijn tijdens fase 2, is besloten om de onderdelen patiënt- en naastenparticipatie en het digitale patiëntenportaal Mijn opname ziekenhuisbreed te implementeren. Het werken in rollen was hier nog niet klaar voor.
Het projectteam Mission (Im)possible bereidde in enkele maanden de implementatie voor, gezamenlijk met alle verpleegafdelingen. Per afdeling meldden 1 à 2 verpleegkundigen zich aan als kartrekker verpleegkundige. Zij doorliepen gezamenlijk een reeks werksessies om de overstijgende kaders van Mission (Im)possible te vertalen naar een uniforme én waar nodig afdelingsspecifieke werkwijze. Tussen de werksessies door kregen zij verleturen om hiermee aan de slag te gaan.
Op 3 juni 2025 gingen alle 25 verpleegafdelingen live met deze nieuwe werkwijzen. Sindsdien werken alle afdelingen met het digitale portaal en zetten zij sterker in op het betrekken van patiënten en naasten bij de zorg. De ervaringen uit de praktijk worden continu verzameld en benut om het gebruik te optimaliseren.
Vooruitblik
In de volgende fase gaan we aan de slag met de derde oplossingsrichting, sterk team, eigen rol, eigen regie, én met andere initiatieven die potentie hebben om bij te dragen aan onze missie: goede zorg leveren aan meer patiënten, met behoud van werkplezier voor zorgprofessionals. Daarnaast werken we toe naar het aanpassen van de normering van het aantal patiënten per verpleegkundige.
Combineren om te innoveren
Naastenparticipatie, medicatie in eigen beheer of het verruimen van bezoektijden zijn niet nieuw in ziekenhuizen en zorginstellingen. Echter, het combineren van al deze elementen en het werken in rollen is wel nieuw. Daarnaast is het St. Antonius het eerste ziekenhuis in Nederland dat het digitale portaal (een Epic module genaamd MyChart Bedside) ziekenhuisbreed in gebruik gaat nemen.
Impact maken
Tijdens de pilot werd bij 34% van de patiënten door de verpleegkundige patiënt- en naastenparticipatie aangeboden. Verpleegkundigen ervaarden hierdoor een tijdsbesparing van 30-60 minuten per dagdienst. Van de patiënten en naasten die gebruik maakten van naastenparticipatie, is 100% tevreden over het uitvoeren van zorgtaken en de verruimde bezoektijden. Deze steekproef is gedaan voordat het digitale portaal, met de vernieuwde anamnese, geïmplementeerd was. In deze anamnese wordt aan iedere patiënt en eventuele naaste(n) gevraagd welke zorgtaken zij zelf kunnen en willen uitvoeren.
Het digitale portaal werd door 37% van de patiënten op de pilotafdelingen gebruikt en zij zijn tevreden over de leesbaarheid, het inzicht in de dagindeling en het zelf invullen van vragenlijsten.
Tevens is in de pilot geleerd dat bovenstaande een cultuursverandering is voor zowel verpleegkundigen als patiënten en naasten. Daarom is dit een belangrijk aandachtspunt bij de ziekenhuisbrede implementatie.
Meer resultaten worden verwacht
Doordat de oplossingen ziekenhuisbreed worden geïmplementeerd, en naasten en patiënten worden gestimuleerd te helpen in de zorg, verwacht het St. Antonius Ziekenhuis een betere samenwerking tussen de verpleegkundigen en patiënten en naasten. Dit zal niet alleen zorgen voor een grotere patiënttevredenheid, maar ook voor tijdswinst voor de verpleegkundigen. Ook zal dit het werkplezier van de professional vergroten, omdat de verpleegkundige meer tijd heeft om de zorg te leveren die echt nodig is, of de gesprekken te voeren waar eerder geen tijd voor was. Er zal meer aandacht gaan naar het gebruik van het digitale portaal en deze wordt geïntegreerd in de systemen en werkwijzen.
Tips voor een succesvol verandertraject
- Geef zorgprofessionals de lead bij het nadenken over toekomstbestendige zorg. Doordat de oplossingen vanuit de praktijk zelf komen, is de kans van slagen veel groter: de oplossingen sluiten namelijk aan bij de zorgpraktijk en er wordt veel meer draagvlak gecreëerd.
- Benader samenwerkingspartners vanuit vertrouwen. Alle partners nemen de kwaliteit van zorg als uitgangspunt in hun handelen. Dus schrap onnodige checks.
- Door kort cyclisch te veranderen en te verbeteren blijft de verandering behapbaar en overzichtelijk. Het St. Antonius Ziekenhuis bracht de oplossingsrichtingen in onderdelen in de praktijk en evalueerde deze dagelijks tijdens bestaande teammomenten. Zo was het mogelijk om het proces van dag tot dag bij te sturen. En doordat de zorgprofessionals het vertrouwen kregen om zelf de benodigde aanpassingen te doen zonder goedkeuring van een leidinggevende, was het makkelijker om iets te gaan proberen, voordat het helemaal perfect uitgedacht was.
- Niet alles tot in de puntjes uitdenken, maar gewoon gaan doen. Dat is het gevolg van de ambitieuze tijdsplanning die het St. Antonius Ziekenhuis aanhoudt. Gun jezelf en anderen als dat nodig is wel de ruimte én tijd om aan de verandering te wennen. Ga niet té snel en ga niet voorbij aan de noodzaak om een aantal basis randvoorwaarden voor het ingaan van de verandering goed vorm te geven. Denk aan het goed inwerken van nieuw personeel.
- Stem bij de ontwikkeling van een digitaal portaal goed af met het ICT team om op één lijn te zitten over het beoogde resultaat. Bespreek bijvoorbeeld met elkaar wat het verwachte eindresultaat is.
Meer weten?
- Beluister ook eens de De Goed Nieuws Show van Nursing afl. 14 met Mission (Im)possible