Koploper
12-2020

Hoe is het nu met… Silicon Venturing Rotterdam?

Thema's

Arbeidsinnovatie Leven lang ontwikkelen

Branches

Ambulancezorg Eerstelijnszorg Geestelijke gezondheidszorg Gehandicaptenzorg GGD Jeugdzorg Kraamzorg Onderwijs Ouderenzorg Overig Sociaal werk Thuiszorg

Na het opzetten van de minor+ Silicon Venturing Rotterdam (Technologische Zorginnovatie) door de Hogeschool in Rotterdam en het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht blijkt dit initiatief, waarin kennis over en uitvoering van innovatieprocessen centraal staat, zes jaar later nog steeds succesvol. Sterker nog: andere hogescholen sturen hun studenten inmiddels op de minor af, en de opleiding wordt nog steeds uitgebreid en doorontwikkeld. Johan Reijenga, hoofddocent aan Hogeschool Rotterdam en medeoprichter van Silicon Venturing Rotterdam, vertelt erover.

Van waaruit is het idee ontstaan voor dit Koploper-initiatief?

Zeven jaar terug begonnen twee collega’s te brainstormen over een nieuw opleidingsidee. Het bestaande onderwijs bleek verouderd. Gerard van der Star (mede-hoofddocent) en Johan Reijenga waren van mening dat studenten het te bestuderen onderwerp meer eigen moeten maken tijdens een opleiding. Vooral in het economisch onderwijs haakten de curricula toentertijd niet helemaal aan op verschillende technologische, demografische en wetenschappelijke ontwikkelingen in de wereld. Hoe vermijdt een opleiding dat? Door praktijkgericht op te leiden, door echt te dóén, zo blijkt. 

In het onderwijsaanbod spelen ten tijde van oprichting enkele complexe problemen. Sluit de kennis van afgestudeerden straks wel aan bij de vraag op de arbeidsmarkt? Moeten studenten zelf banen gaan creëren? Bij het opzetten van een nieuwe minor moeten Johan en Gerard zorgvuldig nadenken over wat zij willen toevoegen aan bestaande manieren van opleiden.

Het minortraject

Tijdens het opleidingstraject bedenken de studenten gaandeweg prototypes voor toepassing in zorg & welzijn, met behulp van nieuwe technologieën.  Het klinkt misschien wat raar, maar in dit nieuwe opleidingstraject moeten de studenten zelf problemen gaan zoeken binnen de organisatie, het Albert Schweitzer ziekenhuis. Er is bij aanvang geen onderwijsprogramma, de studenten kunnen enkel aan de slag met  de competenties van innoveren. Door (1) vraaggerichtheid (de vraag achter de vraag vinden), (2) vernieuwingsgerichtheid, (3) samenwerken, (4) kenniscreatie en (5) interactief lerend vermogen leren zij om innoverend te handelen. 

Na twintig weken voltooien de studenten een assessment en beoordelen zij zichzelf. Tijdens die twintig weken vinden er diverse evaluatie- en interventiemomenten plaats, waarbij de (hoofd)docenten als een soort raad van advies optreden. Tijdens het hele traject is er een wekelijks intervisiemoment om de samenwerking tussen de studenten te bevorderen.  

Wat is doorslaggevend geweest voor het slagen van het project?

“Er was steeds een proof of concept nodig van de prototypes die werden ontwikkeld. Toen vele door onze studenten ontwikkelde concepten werden bewezen, werd duidelijk: dit wordt echt wat.” Reijenga vertelt: “In een ziekenhuis gelden strikte protocollen. Binnen de minor werd bewezen dat vele concepten efficiënter waren dan het gangbare protocol. Dat hebben we toch maar mooi bereikt met een groep studenten die niet uit de zorgsector komen, en met een onbevangen en observerende blik kijken naar dit domein.”

“Onze studenten zijn verwonderd over wat ze allemaal in een ziekenhuis zien, en merken ontwikkelingen snel op. Alles wat men in een ziekenhuis ervaart als normaal, is soms juist raar voor de studenten. Wachttijden, bloedzakjes die ronddwalen op de gangen. Studenten zeggen dan snel ‘jullie hebben deze werkwijze hier geaccepteerd, maar het is nog maar de vraag of dat echt de beste manier van werken is. Wij doen graag mee om te bedenken hoe het beter kan.’” Door als “buitenstaander” anders te kijken naar de visie en werkwijze, wordt bijgedragen aan het veranderen van het gedrag op de werkvloer.

Wat blijken de grootste succesfactoren van de minor+ tot nu toe?

In het najaar van 2020 hadden we 20 studenten onder onze hoede. Deze zijn afkomstig uit 14 verschillende opleidingen en van vijf verschillende hogescholen. De studenten worden gevolgd in hun ervaringen en deze blijken zeer positief.

Daarnaast is er ook veel lof van buiten de opleiding. Zo won de minor+ de eerste prijs bij het jaarcongres 2016 van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen voor het initiatief Hearo Solutions. Binnen een onderzoek  naar de minor+ liep een onderzoeker een halfjaar mee. Hieruit werden dertien werkzame principes uit de werkwijzen van de minor opgesteld, die ook toepasbaar zijn op andere initiatieven. 

Een voorbeeld van een succesvol prototype afkomstig vanuit de minor+ is de toepassing van een virtual reality-bril bij nierdialyse om (gevoelens van) pijn te verzachten bij het aanprikken van de shunt. Doordat patiënten die een nierdialyse ondergaan met hun zintuigen uit de situatie worden gehaald door middel van een VR-bril, verminderen de pijn en de zenuwreacties. Uiteindelijk heeft het prototype en de uiteindelijke toepassing een prijs gewonnen bij de Nierstichting. Door dit succes is het balletje echt gaan rollen: het ziekenhuis werd nieuwsgierig naar meer prototypes – een aanzet tot verlenging van het minor+-traject.

Zes jaar na oprichting blijkt de minor+ Silicon Venturing Rotterdam nog steeds een succesverhaal. Dat blijkt niet alleen uit studentevaluaties, maar ook uit een verzoek van de Raad van Bestuur van het Albert Schweizer Ziekenhuis aan het College van Bestuur van Hogeschool Rotterdam om een eerder voorgenomen besluit tot opheffing van de minor+ te herzien. Daarnaast is de beoordeling van opbrengsten van de minor+ voor het ziekenhuis door een vertegenwoordiger van ASZ positief. Ook de leeropbrengsten van de studenten zijn goed, zoals vastgesteld op basis van opgeleverde producten, beoordelingen en assessmentgesprekken.

Wat zijn de leer- en faalmomenten van het minor+-traject?

“Ten eerste is het onderlinge begrip van de studenten voor elkaar een obstakel in de opleiding. Ze komen uit verschillende vakgebieden en verschillen in expertise en beredeneren vaak vanuit symptomen en verwarren deze met het feitelijke probleem. Dat zorgt ervoor dat ze soms niet goed naar elkaar luisteren. Door het technologische, oplossingsgerichte denken van de studenten worden de adoptie van een nieuwe denkwijze, de uiteindelijke implementatie en verschillende obstakels die er zijn makkelijk over het hoofd gezien. Daar moeten we altijd voor waken.”

“Een voorbeeld van een hobbelig traject is de toepassing van een vingerscan bij nierdialyses, die de  identificatie met een paspoort moest vervangen. Onze studenten gingen aan de slag met de ontwikkeling van deze scan. Maar bij de pilot bleek dat het bij geen enkele patiënt werkte. Bij dialysepatiënten verandert namelijk de huid. Dit maakte de vingerscan ongeschikt en bleek geen oplossing voor het ziekenhuis.”

“Een ander obstakel dat we over het hoofd zagen was de weerstand van het ziekenhuispersoneel bij een vingerscan. Drie jaar terug speelde het privacyvraagstuk heel erg. Ik was verbaasd over de kritiek en voelde mij er ongemakkelijk over. Als Crohnpatiënt leg ik m’n hele privéleven letterlijk op tafel, en dan blijken anderen zich druk te maken om een vingerscan. 

Een van de belangrijkste factoren in innovatieprocessen blijkt de houding die in een bedrijf of onder personeel heerst. Als deze verandert, kan dat doorslaggevende gevolgen hebben. Dat wordt vaak over het hoofd gezien in onze opleiding. Doordat wij nieuwe denkwijzen en methodes proberen te relativeren en bewijzen, kunnen medewerkers met een andere blik gaan kijken. Dat is een flinke uitdaging, maar als het lukt is het ook de kracht van onze opleiding.”

Welk initiatief vind jij Koploperwaardig en zou jij willen toelichten?

“Onlangs zag ik bij Hart van Nederland een mooi nieuw initiatief voorbij komen, dat toevallig ook mede uit de koker van het Albert Schweitzer Ziekenhuis komt. De negentienjarige Emily heeft het Androgeen Ongevoeligheids Syndroom en ontwikkelde samen met een aantal anderen een game waarin ze meer leert over haar leven, aandoening en uitdagingen. Een heel mooie, interactieve en leerzame innovatie!”

https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2020/emily-app-aos-syndroom/ 

Meer informatie?

Bekijk de Koploperpagina van Silicon Venturing Rotterdam via onderstaande button.
Koploper Silicon Venturing Rotterdam

Rapport resultaten Silicon Venturing Rotterdam

Bekijk hier wat de minor+ zoal heeft opgeleverd de afgelopen zes jaar.
Onderzoeksrapport

Gerelateerde artikelen

Bekijk alle artikelen
Koploper
Anders werken in de Zorg

Allemaal zelf het wiel uitvinden. Dat doen we dus niet bij Anders Werken in de Zorg. We – innovatieve organisaties in de ouderenzorg – sporen  kansrijke nieuwe technologieën op, testen ze in het klein bij één van...

Lees meer
Falend Vooruit
Falend Vooruit met een VR-bril

Falend Vooruit met een VR-bril Een tweede leven voor innovaties bij tanteLouise

Lees meer
Nieuws
E-learning Slimme Zorg van Nu

E-learning Slimme Zorg van Nu Wil jij wegwijs worden in zorgtechnologie, e-health en digitale zorg? Volg dan de e-learning van Zorg van Nu. Zorgverleners kunnen er 8 accreditatiepunten van V&VN mee verdienen.

Lees meer