COVID-19
donderdag 24 september 2020

IZZ publiceert resultaten Coronamonitor

Thema's

Gezond werken

Branches

Alle branches

Hoe ervaren mensen in de zorg de coronacrisis op het werk? Wat is de invloed op hun gezondheid en welzijn? En waar hebben zorgmedewerkers behoefte aan tijdens dit soort crises? Wij onderzochten het met de Monitor Gezond werken in de zorg.

De Monitor Gezond werken in de zorg is een jaarlijks terugkerend vragenlijstonderzoek over thema’s die te maken hebben met gezond werken, gezondheid en welzijn onder zorgmedewerkers. De Monitor wordt vijf jaar lang elk voorjaar uitgevoerd onder leden van Stichting IZZ die momenteel werkzaam zijn in de zorg. In 2020, het derde jaar, zijn hier specifieke vragen rondom de COVID-19 uitbraak aan toegevoegd. Vanwege de uitbraak in maart 2020 is de Monitor dit jaar iets later uitgezet (periode mei-juni) dan in de voorgaande twee jaren (maart). In totaal hebben 12.630 zorgmedewerkers werkzaam in verschillende branches en beroepsgroepen deelgenomen aan de Monitor.

Hieronder geven we een overzicht van de belangrijkste resultaten. Bekijk voor een uitgebreide beschrijving van de resultaten de whitepaper, zie de download onder dit artikel.

1. COVID-19

Arbeidsomstandigheden

  • 37% van de zorgmedewerkers is in het werk in direct contact met COVID-19 patiënten. Vooral in ziekenhuizen zijn medewerkers in direct contact met COVID-19 patiënten.
  • 3% van de zorgmedewerkers is positief getest op COVID-19. 11% denkt besmet te zijn geweest, maar is niet getest.
  • 1 op de 4 zorgmedewerkers (24%) heeft vanwege COVID-19 meer uren gewerkt dan in het arbeidscontract is opgenomen. Met name in de VVT en onder de beroepsgroepen management en leidinggevenden zijn veel overuren gemaakt. Bij ongeveer de helft van de medewerkers worden overuren uitbetaald (53%). Overuren worden het minst vaak uitbetaald in de GGZ.

Maatregelen

  • 62% van de zorgmedewerkers vindt dat de werkgever voldoende maatregelen neemt om de medewerkers te beschermen tegen COVID-19.
  • Van de medewerkers die in direct contact zijn met COVID-19 patiënten, geeft 80% aan voldoende beschermingsmiddelen tot zijn beschikking te hebben. In ziekenhuizen zijn de meeste beschermingsmiddelen aanwezig, in de GHZ en GGZ is minder tevredenheid over beschermingsmiddelen.

Angst

  • 88% van de zorgmedewerkers piekert vaak en lang over de mogelijke gevolgen van COVID-19.
  • Zorgmedewerkers zijn banger om hun privé omgeving te besmetten (57% is hier bang voor) dan om zelf besmet te raken met COVID-19 (32% is hier bang voor).

Waardering

  • Zorgmedewerkers voelen zich het meest gewaardeerd door collega’s, vrienden en familie. De minste waardering wordt gevoeld vanuit de regering. Met name medewerkers in de GGZ en GHZ voelen zich weinig gewaardeerd door de regering.

2. Gezondheid en welzijn van zorgmedewerkers

Gezondheid en welzijn

  • Ongeveer 1 op de 9 zorgmedewerkers (11%) voelt zich vaak of altijd emotioneel uitgeput. Ook voelt 1 op de 9 zorgmedewerkers zich vaak of altijd lichamelijk uitgeput (11%). Ongeveer 1 op de 5 medewerkers heeft last van een onrustige of gestoorde slaap (21%). De bevlogenheid onder zorgmedewerkers is hoog: 75% bruist bijvoorbeeld op het werk van energie.

COVID-19

  • Medewerkers die in het werk in direct contact zijn met COVID-19 patiënten, hebben meer last van slaapklachten dan medewerkers die niet in direct contact met COVID-19 patiënten zijn.
  • Medewerkers die voldoende beschermingsmateriaal tot hun beschikking hebben, waarderen hun algemene gezondheid en werkvermogen beter, zijn minder (fysiek en emotioneel) uitgeput en zijn meer bevlogen dan medewerkers die niet voldoende beschermingsmiddelen hebben.
  • Medewerkers die op andere afdelingen moeten werken zijn meer lichamelijk uitgeput en hebben meer slaapklachten dan medewerkers die niet op andere afdelingen hoeven te werken.
  • Medewerkers die overuren maken die niet worden uitbetaald, waarderen hun algemene gezondheid en werkvermogen lager en voelen zich het vaakst emotioneel en fysiek uitgeput. Medewerkers die overuren maken (die al dan niet worden uitbetaald) hebben meer last van slaapklachten dan medewerkers die geen overuren maken. De bevlogenheid is het hoogst onder medewerkers die overuren maken die wel worden uitbetaald.

3. Werkomstandigheden in de zorg

Vormen van werkdruk

  • Cognitieve en emotionele werkdruk zijn vormen van werkdruk die het vaakst worden ervaren door zorgmedewerkers. Met name in de GGZ en GHZ en onder de beroepsgroepen management, artsen, verpleegkundigen en psychologen is de werkdruk hoog.

COVID-19 en werkdruk

  • De werkdruk is het hoogst wanneer medewerkers in direct contact met COVID-19 patiënten zijn, wanneer medewerkers niet voldoende beschermingsmiddelen tot hun beschikking hebben, wanneer medewerkers op andere afdelingen moeten werken en wanneer zij overuren maken die niet uitbetaald worden.

4. Leiderschap in de zorg

Zelfleiderschap

  • Zelfleiderschap is een vorm van leiderschap waarbij medewerkers zichzelf leiden, hun eigen gedrag controleren en beïnvloeden. Medewerkers in de VVT scoren het hoogst op zelfleiderschap en medewerkers in de ziekenhuizen het laagst.

Empowering leiderschap

  • Empowering leiderschap is een vorm van leiderschap waarbij de leidinggevende een omgeving creëert waarin zeggenschap en verantwoordelijkheid gedeeld worden met medewerkers in het team.
  • Leidinggevende scoren volgens medewerkers het beste op het geven van autonomie aan de medewerker en het slechtst op het stimuleren van participatie van medewerkers.
  • Empowering leiderschap komt het meest voor in de GHZ en het minst in ziekenhuizen.

Gedeeld leiderschap

  • Gedeeld leiderschap is een vorm van leiderschap waarbij het niet gaat om het gedrag van één individuele leider, maar om de wijze waarop medewerkers in een team elkaar leiden tot het behalen van de doelen in het team door verantwoordelijkheid te nemen voor bepaalde taken of deelgebieden.
  • Zorgmedewerkers nemen het vaakst verantwoordelijkheid voor veranderingsgerichte taken zoals het bepalen van de doelen voor de ontwikkeling van het team. Er wordt minder vaak verantwoordelijkheid genomen voor het organiseren en het managen van taken of voor het managen van onderlinge relaties in het team.
  • De GHZ scoort het hoogst op gedeeld leiderschap, de ZKH het laagst.

5. Aandacht voor gezondheid en welzijn van medewerkers binnen zorgorganisaties

Gezond en veilig organisatieklimaat

  • In zorgorganisaties met een gezond en veilig organisatieklimaat ervaren de medewerkers veel aandacht en prioriteit voor de gezondheid, veiligheid en het welzijn van de medewerkers.
  • Binnen de zorgsector scoren de onderdelen groepsnormen en groepsgedrag omtrent gezond en veilig werken en betrokkenheid van de leidinggevende het hoogst. Het laagst wordt gescoord op de prioriteit bij het hoger management voor gezond en veilig werken.
  • De VVT scoort het best als het gaat om de aanwezigheid van een gezond en veilig organisatieklimaat.
  • Medewerkers in de GGZ waarderen het organisatieklimaat het minst positief.

6. Trends 2018 2020

  • Ten opzichte van 2018 en 2019 waarderen zorgmedewerkers hun algemene gezondheid iets beter in 2020. Er is geen verandering op het werkvermogen, de emotionele en lichamelijk uitputting, slaapklachten en bevlogenheid.
  • De kwantitatieve, cognitieve en fysieke werkdruk zijn afgenomen ten opzichte van 2019 en 2018. De emotionele werkdruk is niet veranderd.
  • Empowering leiderschap is gelijk gebleven ten opzichte van 2019. Medewerkers scoren op gedeeld leiderschap lager in 2020 dan in 2019.
  • Het organisatieklimaat is beter in 2020 dan in 2018 en 2019. Op alle aspecten van het organisatieklimaat wordt hoger gescoord in 2020.

7. Voorspellers voor emotionele uitputting en bevlogenheid van zorgmedewerkers

  • Van alle COVID-19 aspecten, is de mate waarin de werkgever voldoende maatregelen neemt om zijn medewerkers te beschermen de sterkste voorspeller voor emotionele uitputting en bevlogenheid van zorgmedewerkers. Ook angst voor besmetting voorspelt de emotionele uitputting en bevlogenheid van zorgmedewerkers.
  • De kwantitatieve werkdruk is van alle vormen van werkdruk de sterkste voorspeller voor emotionele uitputting. Cognitieve werkdruk is de sterkste voorspeller voor bevlogenheid van zorgmedewerkers. Fysieke werkdruk is de minst sterke voorspeller voor emotionele uitputting en bevlogenheid.
  • Van alle vormen van leiderschap is empowering leiderschap de sterkste voorspeller voor emotionele uitputting en bevlogenheid.
  • Van alle onderdelen van een gezond en veilig organisatieklimaat, zijn communicatie binnen de organisatie en prioriteit bij het hoger management voor gezond en veilig werken de sterkste voorspellers voor emotionele uitputting. Groepsnormen en gedrag binnen het team en betrokkenheid van de leidinggevende voorspellen het sterkst de bevlogenheid van zorgmedewerkers.

Bron en tekst: IZZ

Gerelateerde artikelen

Bekijk alle artikelen
COVID-19
COVID-19: stand van zaken (13 oktober 2020)

Lees hier de nieuwe brief van minister Hugo de Jonge over de stand van zaken rondom het Corona-virus, ingediend op 13 oktober 2020.

Lees meer
Blog
Blog Aukje Nauta: Samen het betere werken uitvinden

In een gloednieuw blog schets Aukje Nauta nieuwe werksituaties en de ideale situatie daarbinnen in tijden van Corona.

Lees meer
Koploper
Fit op Weg (GGZ Delfland)

Nieuwe Koploper Fit op Weg (onderdeel van GGZ Delfland) tracht met een Innovatieve Leefstijl-poli wachttijden aanzienlijk te verminderen en de behandeling efficiënter en menselijker te maken. Lees hier hoe dat gebeurt.

Lees meer