Nieuws
dinsdag 22 december 2020

Hoe anders besturen personeelstekorten ook na corona kan oplossen

Thema's

Beperken uitstroom

Branches

Eerstelijnszorg Geestelijke gezondheidszorg Gehandicaptenzorg GGD Jeugdzorg Kraamzorg Onderwijs Ouderenzorg Overig Sociaal werk Thuiszorg Ziekenhuizen
Welke lessen zijn er vanuit de coronacrisis te leren voor de regionale en voor de landelijk arbeidsmarktaanpak in zorg en welzijn, die ook ‘na corona’ bijdragen aan blijvende oplossingen voor de personeelstekorten.

Regionaal samenwerkende zorgpartijen hebben tijdens de coronacrisis manieren gevonden om snel en effectief om te gaan met acute problemen. Dat was mogelijk omdat bestuurders uitgingen van een gezamenlijke maatschappelijke opgave. Dit ‘anders besturen’ moet de norm worden om na de coronacrisis de arbeidsmarktproblematiek in de zorg op te lossen. Dat adviseert de commissie Werken in de Zorg (WiZ) in haar meest recente rapportage in opdracht van VWS.

De commissie Werken in de Zorg is ingesteld om in de periode 2018-2021 voorstellen te doen om de personele tekorten in zorg en welzijn terug te dringen. VWS heeft de commissie gevraagd om in 2020 het accent te verleggen naar de actuele lessen van de coronacrisis. De commissie, onder leiding van Doekle Terpstra die eerder ook het Zorgpact aanjoeg, ziet grote verandering in hoe er bestuurd wordt binnen zorg en welzijn. Corona blijkt de “de ultieme testcasus” voor een ander model van besturen. “In de regio’s zetten bestuurders samen de schouders onder de urgente uitdagingen van de coronapandemie. Partijen vonden elkaar en bleken samen tot indrukwekkende prestaties in staat”, zo is te lezen in de rapportage, die deze week door minister Van Ark (Medische Zorg) naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Ook heeft de commissie Werken in de Zorg medio november opdracht gekregen om te analyseren wat nodig is om de matching te verbeteren tussen de mensen die in de coronacrisis aangeven in de zorg te willen werken en de behoeften aan extra zorgmedewerkers van werkgevers. Dit heeft geleid tot een aantal concrete adviezen voor de verschillende betrokken partijen en is te lezen in het advies commissie Werken in de Zorg over Extra Handen voor de Zorg die op 21 december 2020 door Minister Van Ark naar de Tweede Kamer is gestuurd.

De adviezen samengevat:
Advies aan de landelijke partijen
• Hanteer als landelijke partijen het uitgangspunt dat regionale zorg en welzijn partijen tijdens de coronacrisis omarmt hebben: Besturen vanuit een gezamenlijke maatschappelijke opgave (non-concurrentieel) is de nieuwe norm.

Adviezen aan de regionaal samenwerkende partijen
• Pas hetgeen tijdens de coronapandemie geleerd is over ‘anders besturen’ toe op de arbeidsmarktproblemen in de regio vanuit een gedeelde urgentie.
• Voer het gesprek over de urgentie en oplossingen van de arbeidsmarktproblemen met ieder in de organisatie.

Nieuwe en aangehaalde samenwerkingen

Concreet werd in de regio’s samengewerkt in verbanden die anders waren dan voor de crisis. “Deels waren dit bestaande structuren die intensiveerden (zoals het ROAZ) en deels waren dit structuren die nieuw of opnieuw werden geïnitieerd”, stelt de commissie. “Voorbeelden zijn het RONAZ, sector specifieke overleggen, overleggen van een paar partijen die samen een initiatief opzetten als bijvoorbeeld een zorghotel, et cetera. Bestuurders investeerden alleen in samenwerkingsverbanden die op dat moment voor hen direct, urgente relevantie hadden en waren daarmee met volledig commitment aangesloten. Op deze manier ontstond een breed palet aan ‘gelegenheidscoalities’, pragmatisch ingerichte vormen van samenwerking rondom specifieke aspecten van de coronacrisis die snel om een oplossing vroegen.”

Volgens de commissie WiZ bieden deze nieuwe of verstevigde regionale samenwerkingen aanknopingspunten voor een oplossing voor de alsmaar oplopende personeelstekorten in de zorg. Ze komt met drie adviezen die het ‘anders besturen’, vanuit een gezamenlijke maatschappelijke opgave dichterbij moeten brengen.

Zonder concurrentie

Ten eerste moeten landelijke opererende partijen in de zorg dit uitgangspunt, van een gezamenlijke opgave, zonder concurrentie, omarmen. Met landelijke partijen doelt de commissie onder andere op zorgverzekeraars, koepelorganisaties en toezichthouders. “In gesprekken hoort de commissie immers dat de vruchtbare dynamiek nu al dreigt te dempen door een traditionele opstelling van landelijke partijen. Te weinig zijn landelijke partijen zelf het voorbeeld hoe deze samenwerking gestalte kan krijgen. Te veel lijkt geacteerd te worden vanuit het belang van de eigen (landelijke) instelling of achterban in plaats van het zo noodzakelijke collectieve maatschappelijke belang.”

Toepassen op arbeidsmarktprobleem

Aan de regio’s adviseert de commissie WiZ dat zij hetgeen tijdens de coronapandemie geleerd is over ‘anders besturen’ toepassen op de arbeidsmarktproblemen. “Dat begint bij de erkenning van de urgentie van het arbeidsmarktvraagstuk, niet alleen in woord, maar vooral in daad”, schrijft de commissie. “En van daaruit de doorleefde overtuiging van bestuurders dat dit vraagstuk, net als de coronapandemie, enkel in gezamenlijkheid op te lossen valt. Als bestuurders in de regio oprecht overtuigd zijn van deze logica dan kunnen zij het ‘anders besturen’ dat ze nu ten aanzien van de corona-aanpak laten zien, vertalen naar hun gezamenlijke aanpak van de arbeidsmarktproblemen nu en in de nabije toekomst.”

Persoonlijker contact

Tot slot moet het gesprek over de urgentie en oplossingen van de arbeidsmarktproblemen worden gevoerd “met een ieder in de organisatie”. In haar eerdere advies over behoud en betrokkenheid van zorgprofessionals tekende de commissie op dat de communicatie en verbinding tussen bestuurder en medewerkers tijdens de coronacrisis intensiveerde en persoonlijker werd. Bestuurders besteedden meer tijd en aandacht aan allerlei vormen van communicatie en in verbinding zijn met hun medewerkers. Het ging erom zichtbaar aanwezig te zijn als leider, direct te voelen en te ervaren wat er in de organisatie leeft en daar op te reageren.

“Er bestaat een sterke behoefte bij bestuurders en medewerkers om dit aspect van ‘anders besturen’ – de intensievere communicatie en meer persoonlijke verbinding op alle niveaus in de organisatie – vast te houden”, schrijft de commissie nu. “Het is belangrijk dat elke medewerker zich bewust is van wat hij of zij kan betekenen. Bijvoorbeeld door goed te begeleiden of een fijne collega te zijn, wat bijdraagt aan behoud. Door enthousiast over het werk te spreken, waardoor de belangstelling gewekt wordt van potentiële nieuwe collega’s. Of door als leidinggevende de talenten van de mensen in je team te helpen ontwikkelen en ruimte te geven voor autonomie en zeggenschap.”

Bron: Kamerbrief bij twee deelrapportages Commissie Werken in de Zorg
Bron: Skipr Nieuwsbericht

Rapport 'Anders besturen vanuit een gezamenlijke maatschappelijk opgave'

PDF document | 12 pagina's | 242 kB Rapport | 17-12-2020

Rapport 'Sociale en technologische innovatie'

PDF document | 14 pagina's | 267 kB Rapport | 17-12-2020

Rapport 'Advies commissie Werken in de Zorg over Extra Handen voor de Zorg'

PDF document | 7 pagina's | 706 kB Rapport | 17-12-2020
Samenstelling commissie Werken in de Zorg De commissie bestaat uit (van links naar rechts): Peter van Driel, Doekle Terpstra (voorzitter), Marjolein ten Hoonte, Anja Schouten en Paul Rullmann
Samenstelling commissie Werken in de Zorg
De commissie bestaat uit (van links naar rechts): Peter van Driel, Doekle Terpstra (voorzitter), Marjolein ten Hoonte, Anja Schouten en Paul Rullmann

Gerelateerde artikelen

Bekijk alle artikelen
Actieleren
Inspiratiemagazine Actieleren: De kracht van gezamenlijkheid (artikel 2/4)

In het Inspiratiemagazine Actieleren gaan we dieper in op de kernelementen die bijdragen aan de succesfactoren van geslaagde initiatieven. In dit tweede artikel gaan we in op de kracht van gezamenlijkheid.

Lees meer
Podcast
Podcast: Rijndam Revalidatie over arbeidsmarktbeleid ook tijdens de coronapandemie

Revalidatie speelt een belangrijke rol bij de behandeling van coronapatiënten. Daarom hoog tijd om met een revalidatiecentrum te praten over arbeidsmarktbeleid tijdens deze pandemie. Wat houdt Rijndam Revalidatie bezig?

Lees meer
Koploper
Operatie Bezetting OK: Samen de personeelstekorten op de operatiekamer aanpakken

De Rotterdamse operatiekamers komen operatieassistenten, anesthesiemedewerkers en recovery-verpleegkundigen tekort. Met Operatie Bezetting OK pakken Rotterdamse ziekenhuizen de personeelstekorten op de operatiekamer aan.

Lees meer