Nieuws
woensdag 25 september 2019

Annet de Lange : Gezond werken en vitaliteit – De rol van Zelfleiderschap en reflectief leren?

Thema's

Gezond werken

Branches

Alle branches

Annet de Lange - Gezond werken - Actie Leer Netwerk - actieprogramma Werken in de Zorg -2Een paar weken geleden sprak ik een ervaren afdelingshoofd uit een ouderenzorginstelling in Nijmegen die de volgende wijsheid deelde:

“Ik denk dat ik het al zo lang vol heb kunnen houden in de ouderenzorg door een zekere mate van zelfleiderschap. Mijn zelfinzicht en het op tijd hulp inschakelen indien het te druk of te zwaar werd, hebben ervoor gezorgd dat ik door deze hulp meer leerde over mijn eigen vak en niet uitviel wanneer het druk was. Veel (met name jongere) collega’s hebben moeite met het op tijd vragen van hulp in tijden van drukte. Op tijd hulp vragen is een belangrijke basis van gezond werken!“

Dit inzicht sprak me aan omdat bevorderen van gezonder werken en vitaal blijven steeds belangrijker wordt. Successen op dit thema dragen direct bij aan het terugdringen van de personeelstekorten in zorg en welzijn. Laat ik beginnen met te stellen dat het onderwerp niet op één niveau benaderd kan worden. Er is sprake van gezond werken op medewerker-, team- en organisatieniveau. Daarnaast is er sprake van het werk in relatie tot de patiënt en de bredere organisatie. Je kunt je misschien wel voorstellen dat wanneer een medewerker vitaler aan het werk is, er een positieve spillover te verwachten is op bijvoorbeeld de patiënt en geleverde kwaliteit van de zorg. In deze eerste blog sta ik stil bij het medewerker niveau (de worker’s health en well-being) en de definitie van gezond werk.

Gezond werk kenmerkt zich door drie doelstellingen

  1. Het zorgt voor verbetering of behoud van de gezondheid, motivatie en werkcapaciteit van de zorgverlener;
  2. Het betreft een veilige omgeving (waar hulp vragen mogelijk is bijvoorbeeld en er geen sprake is van agressie);
  3. Het omvat een arbeidsorganisatie en -cultuur (onder andere leiderschap, personeelsbeleid) die ontwikkeling, gezondheid en veiligheid in het werk ondersteunen (de Lange & van der Heijden, 2016).

Met andere woorden: gezond werk stelt zorgverleners in staat om zich te ontwikkelen, goed te presteren in het werk en gezond en gemotiveerd aan het werk te blijven. In feite is gezond werken een wisselwerking tussen de belasting (taakeisen en regelmogelijkheden op het werk) en belastbaarheid van de zorgverlener (veroorzaakt door bijvoorbeeld de eigen zelfmanagement vaardigheden, steun privé). Het gaat om het in balans houden van de belasting op het werk en de herstel- en ontwikkelmogelijkheden voor de zorgverlener. In tijden van crisis of (verhoogde) werkdruk is het bewaken van de balans steeds lastiger. Uit het voorbeeld van het afdelingshoofd in Nijmegen blijkt dat vragen om hulp niet eenvoudig is. Het wordt helemaal moeilijk wanneer er sprake is van een hoge werkdruk of een onveilige sfeer.

Zelfinzicht en zelfleiderschap vormt  dus een belangrijke randvoorwaarde voor gezond werken en vitaliteit, maar moet ook ondersteund worden door de werkomgeving. Maar kun je zelfleiderschap of zelfmanagement dan ook versterken en zo ja hoe dan?

Wendbaar aan het werk

Ik heb het geluk gehad mee te mogen werken aan het project “Wendbaar aan het werk”.  Uit deze studie bleek dat het vergroten van zelfleiderschap significant positieve gevolgen heeft voor de duurzame inzetbaarheid van de betrokken zorgverleners. Het vergroten van zelfleiderschap leidde tot een hoger werkvermogen, meer vitaliteit en een hogere interne inzetbaarheid van de deelnemers. Deze positieve effecten werden veroorzaakt doordat de betrokken zorg- en welzijnsmedewerkers een verbetering in zelfobservatie en zelfinzicht kregen door de zelfleiderschapstraining. Deze studie liet zien dat een actieve ondersteuning van zelfreflectie en het opstellen van zelfmanagement plannen bij zorgverleners kan leiden tot een significante verbetering van hun inzetbaarheid.

Vraag is nu of deze resultaten ook op team- en organisatieniveau te realiseren zijn. Is reflectief observeren en leren over gezond werken ook door te vertalen naar team- en organisatieniveau? Ik vertel u er graag meer over in de volgende blog.

Gerelateerde artikelen

Bekijk alle artikelen
Nieuws
Falend Vooruit Café op de Actie Leer Netwerk Dag 2019

Mislukte wervingscampagnes, een app die tot werkdrukverlaging moet leiden maar die medewerkers helemaal niet blijken te snappen: het zijn voorbeelden van Falend Vooruit die bij het Actie Leer Netwerk een podium krijgen k...

Lees meer
Nieuws
Regioteam: Actie Leer Netwerk Dag is dé kans om verder te komen met je plan of proje...

Het Regioteam Werken in de Zorg: een nieuw team van VWS dat op een bijzondere manier een bijdrage gaat leveren aan anders werken en behoud van personeel voor zorg en welzijn. Coördinator van het Regioteam Joost Trieneke...

Lees meer
Nieuws
Ambassadeur prof. dr. Annet H. de Lange bijzonder hoogleraar Succesvol ouder worden o...

Op vrijdag 1 november 2019 aanvaarde prof. dr. Annet de Lange, ambassadeur voor het Actie Leer Netwerk op het thema Gezond werken, haar leerstoel Succesvol ouder worden op het werk aan de Open Universiteit.

Lees meer