Actieleren

Uitgangspunten actieleren

Thema's

Alle thema's

Branches

Alle branches

Actieleren is het gezamenlijk en gestructureerd zoeken naar oplossingen voor urgente problemen door middel van goed geïnformeerd experimenteren. Deze uitgangspunten helpen je om daar vorm aan te geven!

Een oplossing wordt van buiten gehaald en top-down geïmplementeerd. Dat is vaak een misfit. Vooral als niet doordacht is welke gevolgen de oplossing, regel, protocol of innovatie nog méér heeft. Hebben de werknemers extra scholing nodig? Druist de nieuwe oplossing niet lijnrecht in tegen andere afspraken? Willen de cliënten het wel? Is er rekening gehouden met ethische bezwaren? Dergelijke oplossingen leiden tot frustratie en zullen vaak mislukken, want alles wat niet overwogen is, zal de oplossing ondermijnen. Zorg en welzijn: het gaat om mensenwerk! Neem mensen serieus. Het gaat er namelijk niet om óf iets werkt, maar voor en door wíe het werkt!

Juist daarom zou actieleren in zorg en welzijn moeten worden omarmd en ondersteund!

Reflectie op succes en mislukking is essentieel om te kunnen leren. Actieleren vraagt lef, niet in het minst van het leiderschap! Geef actieleren de ruimte. Doe niet langer wat niet werkt, doe méér van wat wel werkt. Elke vorm van actieleren creëert ruimte voor verandering, ook al is die soms maar heel klein. In de lerende groep mag alles gezegd worden: er is veiligheid. Sterker: in de lerende groep moet alles gezegd worden: alles kan een bouwsteen zijn om het probleem in beeld te krijgen en/of om dit op te lossen. Bij actieleren hoort het testen van oplossingen: uitproberen, reflecteren, verbeteren. Steeds opnieuw, totdat er een goed passende oplossing is gevonden. En er zullen altijd heikele kwesties op te lossen zijn. Daarom is actieleren een vast onderdeel van de lerende organisatie. Vernieuwing kan alleen plaatsvinden door risico’s te nemen.

Er is geen probleem of er is al over nagedacht. Bij actieleren ga je dus actief op zoek naar bestaande oplossingen, waar je je nog niet bewust van bent of die nog niet bekend zijn in de eigen context. Misschien Leer je al veel door de bestaande praktijk goed te observeren, of haal je kennis uit andere disciplines of domeinen, misschien bij experts in binnen- of buitenland, misschien wel bij een collega-organisatie om de hoek. Daarom deelt het Actie Leer Netwerk voorbeelden van Koplopers. Zulke voorbeelden zijn er niet om klakkeloos over te nemen, maar om andere organisaties te inspireren, herhaling van mislukkingen te voorkómen en te laten zien wat al succesvol is.

Personeelstekorten in zorg en welzijn vormen een complex en urgent vraagstuk. Alle Nederlanders ondervinden de gevolgen ervan – en dit zal erger worden. Er is minder zorg en hulp beschikbaar. We zullen meer voor onszelf en elkaar moeten zorgen. De wachttijden lopen op en het aantal beschikbare ‘bedden’ neemt af. Professionals in zorg en welzijn ervaren meer werkdruk en vallen vaker uit. En dát, terwijl onze bevolking steeds meer zorg nodig heeft. Dit is een negatieve spiraal. Er is geen kant en klare oplossing. Per organisatie liggen de knelpunten anders. En dat geldt ook voor de kansen. Het Actie Leer Netwerk helpt door het probleem op te delen in zes positieve deelthema’s; ziet en versterkt initiatieven die daarin oplossingen hebben gevonden; en stimuleert actieleren, zodat organisaties de beste oplossingen vinden voor hun eigen situatie.

Bij actieleren werkt een groep mensen doelgericht aan een taak. Zij stellen vast wat het probleem is, doorlopen een actief leerproces en delen hun gelukte én mislukte pogingen om tot oplossingen te komen: want die zijn allemaal leerzaam! Actieleren in een specifieke organisatie verloopt anders dan actieleren in een netwerk van organisaties. Het tijdverloop en de te doorlopen stappen zijn anders. Impactvol actieleren vereist een goed ontwerp. Het Actie Leer Netwerk ondersteunt netwerken en organisaties om de best passende structuur te vinden voor actieleren.

De mensen die een probleem dagelijks aan den lijve ervaren hebben ook de oplossingen – soms zonder dat ze het weten. Daarom is het belangrijk om samen te leren: cliënten, allerlei werknemers, bestuurders. Iedereen heeft kennis over het probleem, maar niemand heeft in z’n eentje álle kennis voor een oplossing. Samen weten we méér. Bij de vakbekwaamheid van een professional (wat werkt) hoort ook vindingrijkheid (wat werkt hier). En waarom doen we nog niet wat werkt? Betrokken werknemers, die hun ideeën naar voren kunnen brengen, zijn bovendien gezonder. Dat is al meteen winst! De actieleergroep bestaat uit: mensen die kunnen handelen, mensen die kennis hebben en mensen die hart voor de zaak hebben (en combinaties tussen die drie). Diversiteit is de sleutel. De deelnemers ervaren allemaal de urgentie van het probleem en helpen elkaar als trouwe bondgenoten bij tegenslag.

Gerelateerde artikelen

Bekijk alle artikelen
Nieuws
Actie Leer Netwerk schept Ruimte in de Regels

Ga aan de slag met knelpunten in wet- en regelgeving die arbeidsmarktvernieuwing en de aansluiting met het onderwijs in zorg en welzijn in de weg staan. Zo luidt één van de opdrachten van het Actie Leer Netwerk. Versch...

Lees meer
Nieuws
Rapportage Mobiliteitscoöperaties

Organisaties in zorg en welzijn werken steeds meer samen om oplossingen te bieden voor de arbeidsmarkt. Om inzicht te krijgen welke samenwerkingsvormen er zijn en hiervan te leren heeft Berenschot een inventariserend ond...

Lees meer
Actieleren
Actieleren in netwerken

Veel gepraat, weinig wol? Wil je ook meer impact hebben met netwerkgesprekken? Het Actie Leer Netwerk biedt een basismodel om je gesprek te ordenen. Het is fantastisch dat allerlei betrokkenen, van burger tot bestuurder,...

Lees meer